Οι πολιτισμένοι Survivors της τηλεοπτικής επιβίωσης

Sebastião Salgado’s Documentary Photojournalism – Canon Europe

Οι πολιτισμένοι Survivors της τηλεοπτικής επιβίωσης

Του Γιάννη Δημογιάννη

Επιστρέφω στα προλεγόμενα της Ελληνικής έκδοσης της «Άγριας Σκέψης» La Pensée sauvage. Στο σημαντικότερο κατά πολλούς έργο του, ο Claude Levi Strauss γράφει… «Οι πρωτόγονοι λαοί παράγουν λίγη τάξη με τον πολιτισμό τους. Τους ονομάζουμε σήμερα υπανάπτυκτους. Αλλά παράγουν πολύ λίγη εντροπία στην κοινωνία τους. Σε γενικές γραμμές, οι κοινωνίες αυτές βασίζονται στην ισότητα μεταξύ των μελών τους, είναι μηχανικού τύπου και διέπονται από τον κανόνα της ομοφωνίας…”. Της ομαδικής αλληλεγγύης, δηλαδή, και όχι της χρησιμοθηρία, του ατομισμού, της εξόντωσης. Οι πολιτισμένοι Survivors της τηλεοπτικής επιβίωσης.

Claude Levi Strauss. Διεθνολόγος που ιχνηλάτησε τη γοητεία της ανθρώπινης πανσπερμίας. Στρουκτρουραλιστής, που οραματίστηκε τις πολιτισμικές δομές σαν ολιστικό οικοδόμημα. Κοινωνικός ανθρωπολόγος, που συμφιλίωσε σε καινοφανείς αρμονίες. Τις κοινωνικές επιστήμες, με τα μαθηματικά, και την κυβερνητική! Τέλος, θρησκειολόγος, που αφουγκράστηκε τις μύχιες πραγματώσεις της ένθεης ανάγκης, πέρα από δογματικές αγκυλώσεις. Θαρρείς, ένα σύνθετο φιλοσοφικό κλάσμα, με πάμπολλους εκθέτες να εναλλάσσονται ισοδύναμα στον αριθμητή του. Την ίδια ώρα, που στον παρανομαστή του, δεσπόζει ένα και μοναδικό πρόταγμα: υπήρξε βαθιά ανθρωποκεντρικός, και αθεράπευτα ανθρωπολάτρης.

H πρωτόγονη και η σύγχρονη “Άγρια σκέψη”

Οι πολιτισμένοι Survivors της τηλεοπτικής επιβίωσης

Salgado • The Yak Online

Αντίθετα, με τους αποκαλούμενους πρωτόγονους, οι πολιτισμένοι παράγουν πολύ τάξη στον πολιτισμό τους, όπως δείχνει η εκμηχάνιση και τα μεγάλα έργα. Όμως παράγουν και πολλή εντροπία στην κοινωνία τους: κοινωνικές συγκρούσεις, πολιτικοί αγώνες. Όλα αυτά τα πράγματα για τα οποία οι πρωτόγονοι, όπως είδαμε, παίρνουν όλα τα προφυλακτικά μέσα. Ίσως μάλιστα με τρόπο πολύ πιο συνειδητό απ’ ό,τι θα μπορούσαμε να υποθέσουμε. Με άλλα λόγια, σκιαγραφούνται δύο παράλληλοι και αντίθετοι κώδικες. Δύο διαφορετικοί κώδικες στην προσπάθεια των υπανάπτυκτων και των εξελιγμένων κοινωνιών να συνθέσουν τις κατάλληλες δομές πολιτισμού, προκειμένου να επιβιώνουν, να λειτουργούν εύρυθμα και να διαχειρίζονται τα πάσης φύσεως προβλήματα που ανακύπτουν.

Και εδώ, ο εμπνευστής της «Άγριας Σκέψης» προχωρά σε μία ρηξικέλευθη ανάγνωση του συλλογικού γίγνεσθαι. Στην ουσία επισημαίνει τα στερεότυπα του πολιτισμένου κόσμου, που συντηρούν τεχνηέντως, αυτόν τον πολιτικό-οικονομικά ενορχηστρωμένο διαχωρισμό. Διότι, όπως εύστοχα επισημαίνεται από την επιμελήτρια των προλεγόμενων Α.Κυριακίδου: «Δεν υπάρχουν, κατά τον Levi-Strauss λαοί χωρίς ιστορία. Όλες οι κοινωνίες έχουν ιστορία, εξίσου μακρόχρονη η καθεμία, εφόσον η ιστορία αυτή ανάγεται στις αρχές του είδους. Αλλού βρίσκεται η διαφορά… Οι πρωτόγονοι έχουν ιστορία, απλώς εμείς δεν την ξέρουμε ∙ εκείνο που δεν έχουν, είναι η ιστορική συνείδηση.

Οι πολιτισμένοι Survivors της τηλεοπτικής επιβίωσης

Sebastião Salgado: historical and leftover bodies – Announcements …

Μιλώντας για τις ατελείωτες τηλεοπτικές μάχες των σύγχρονων ανθρώπων, με φόντο πάντα το στερεότυπο της επιβίωσης, σε συνθήκες αφιλόξενες ή και επικίνδυνες (ιοί, ιώσεις, οικολογική καταστροφή, αστικοποίηση, όξυνση της παθογένειας) – προφανώς βρισκόμαστε μπροστά σ’ ένα ετερόκλητο συνονθύλευμα, με στόχο τη σκόπιμη και ενορχηστρωμένη δημιουργία ενός πρωτοφανούς ανθρώπινου σεναρίου: άνθρωποι πολιτισμένοι, που πρέπει να επιβιώσουν στις αστικές ζούλες που δημιούργησαν.

Γιατί το όλο concept επιβάλλει, στο βωμό του κέρδους και προς άγραν τηλεθέασης, οι συμμετέχοντες να μεταλλαχθούν σταδιακά σ’ ένα καινοφανές υβρίδιο: τον Homo Survivus, ειδάλλως τον άνθρωπο της επιβίωσης. Την επιβίωση κάθε παίκτη, στη σκηνοθετημένη μάχη με τον εαυτό του. Ένας κλιμακούμενος, δηλαδή, πυγμαχικός αγώνας, όπου ο τηλεθεατής δαφνοστεφανώνει το νικητή από τις κερκίδες του πιο αναπαυτικού Κολοσσαίου ∙ του σπιτικού του καναπέ.

Την αποστομωτική απάντηση στους οραματιστές του μοντέλου, τη δίνει, φρονώ, ο ίδιος ο συγγραφέας των «Θλιβερών τροπικών»… Με το να εξοβελίζουμε από την ανθρωπότητα εκείνους που φαίνονται οι πιο «άγριοι» ή οι πιο «βάρβαροι» εκπρόσωποί της, δεν κάνουμε τίποτε άλλο από το δανειζόμαστε απ’ αυτούς έναν από τους τυπικούς τους τρόπους σκέψης. Βάρβαρος είναι πρώτα απ’ όλα όποιος πιστεύει στη βαρβαρότητα. Οι πολιτισμένοι Survivors της τηλεοπτικής επιβίωσης. Οι πολιτισμένοι Survivors της τηλεοπτικής επιβίωσης. Οι πολιτισμένοι Survivors της τηλεοπτικής επιβίωσης.

το άρθρο ανέβηκε εδώ:

Cl.l.Strauss: «Άγρια σκέψη» και Επιβίωση

 

Share.

About Author

Γεννημένος εν έτει 1969, στην Κέρκυρα, νησί ενός ανεκπλήρωτου νόστου. Επτάχρονος μετανάστης, εγκαταστάθηκε ακουσίως στην Πάτρα, διέπρεψε ως μαθητής Κλασσικού Λυκείου, και αποφοιτήσας, σπούδασε νεοελληνική Λογοτεχνία στα Ιωάννινα. Αγάπησε τα παιδιά των άλλων, μοιράστηκε μαζί τους την αγάπη της γλώσσας, και δεν έπαψε ν’ αναζητά όσους παρέμειναν παιδιά. Η ζωή του σχοινοβατεί ακατάπαυστα πάνω στο στίχο του Μίλτου Σαχτούρη: «Εγώ κληρονόμος πουλιών πρέπει έστω και με σπασμένα φτερά να πετάω».

Leave A Reply