Όταν Φοβάμαι πιο πολύ πώς θα πεθάνω
Και θα ‘ ναι ασύναχτο στο νου το γέννημα μου,
Τόμους δεν θα ‘χω στοιβαγμένους ως επάνω,
σιταποθήκες με την ώριμη σοδειά μου.
Όταν σε νύχτα αστερωμένη ατενίζω
Πελώρια σύμβολα τα νέφη στον αιθέρα
Και συλλογίζομαι, ποτέ δεν θα ‘ ρθει μέρα
με μάγο χέρι τις σκιές τους να ιστορήσω. Τζον Κητς – ‘Οταν φοβάμαι.
Κι όταν αισθάνομαι πως πια δεν θα σε βλέπω,
ωραίο πλάσμα της στιγμής, σαν παραμύθι
τον έρωτα σου απερίσκεπτα να δρέπω.
Τότε, στου κόσμου τη μεγάλη παραλία,
σκέφτομαι μόνος, ώσπου χάνονται στα βάθη
και της αγάπης και της δόξας τα πρωτεία.
Μετάφραση: Διονύσης Καψάλης. Τζον Κητς – ‘Οταν φοβάμαι.
”Το Προτεσταντικό Νεκροταφείο της Ρώμης”

Εδώ είναι θαμμένος κάποιος που έγραψε το όνομά του στο νερό…

Σε μία ήρεμη και ειρηνική όαση στη Ρώμη, το Προτεσταντικό Νεκροταφείο φιλοξενεί τους ρομαντικούς ποιητές Percy Bysshe Shelley και John Keats. Η στάχτη και η καρδιά του Σέλλευ βρίσκονται διπλά στον τάφο του Τζον Κητς. Το Cimitero Acattolico, όπως αποκαλείται, είναι γεμάτο με μεσογειακά κυπαρίσσια, ρόδια, πυκνά δέντρα, είναι ο τελικός τόπος ανάπαυσης των μη Καθολικών. Η επιγραφή στον τάφο του Τζον Κητς μας προαναγγέλλει… ” Εδώ είναι θαμμένος κάποιος που έγραψε το όνομά του στο νερό “.Ένας από τους μεγαλύτερους Άγγλους ποιητές, ίσως Ο πιο αντιπροσωπευτικός του Ρομαντισμού.
Έφυγε σε ηλικία μόλις 25 ετών ,με αιτία θανάτου τη νόσο της φυματίωσης, στις 23 Φεβρουαρίου του 1821, ημέρα Παρασκευή στη Ρώμη. Τζον Κητς – ‘Οταν φοβάμαι.

Μία ρομαντική ψυχή

Οι Ρομαντικοί θεωρούσαν ότι το συνειδητό μυαλό είχε υπερτιμηθεί και τραβιόντουσαν προς τα πίσω, από ό,τι ήταν απλώς λογικό, γενικό, αφηρημένο και δημόσιο.  Η σκοτεινή πλευρά του ανθρώπου και της φύσης προσέλκυσε γρήγορα αυτά τα μυαλά. Έφεραν μπροστά την επιθυμία για ένα ονειρικό κόσμο, με δράμα, μυστήριο, έκσταση και συμβολικές παγιδεύσεις. Ταυτόχρονα υπήρχε ανανεωμένο ενδιαφέρον για τον Μεσαίωνα,την Αρχαία Ελλάδα και τις Αραβικές Νύχτες.
Τζον Κητς - 'Οταν φοβάμαι.Σε αυτόν το νέο κόσμο, ο ποιητής γεύεται την εξορία, γίνεται προφήτης ή επαναστάτης. Τίποτα δεν έχει αξία γι’ αυτόν, εκτός από αυτό που βρέθηκε στα βάθη του μυαλού και της ψυχής του. Η ρομαντική μοναξιά αναζητά την ονειροπόληση μέσω της μυστηριακής επικοινωνίας με τη φύση.
Ο Τζον Κητς γεννήθηκε στις 31 Οκτωβρίου του 1795 στο Λονδίνο. Ήταν το πρώτο από τα πέντε παιδιά του Τόμας Κητς και της Φράνσις Τζένιγκς. Ο Τόμας είχε αναλάβει την επιχείρηση του πεθερού του, ένα πανδοχείο με στάβλο για ταξιδιωτικά άλογα. Σκοτώθηκε πέφτοντας από ένα άλογο το 1802 ,τότε ο Τζων ξεκίνησε έναν μεγάλο δικαστικό αγώνα, για να διεκδικήσει την περιουσία που του ανήκε και που του έκλεψαν οι επίτροποι/ διαχειριστές που είχε ορίσει η γιαγιά του. Έζησε σε φτώχεια όλη την υπόλοιπη ζωή του, φροντίζοντας τα αδέλφια του.

Η εφηβεία, τα πρώτα ποιήματα

Τα παιδικά του χρόνια ήταν δύσκολα, αφού σε ηλικία 8 ετών έχασε τον πατέρα του,η μητέρα  του παντρεύτηκε δεύτερη φορά και ξαναχώρισε. Με την μητέρα του αποξενώθηκε και κατ’ ουσίαν μεγάλωσε με την γιαγιά και  αδέρφια  του .Το Μάρτη του 1810 πεθαίνει η μητέρα του,από φυματίωση. Τζον Κητς – ‘Οταν φοβάμαι.
Αναγκάστηκε να αφήσει το σχολείο σε ηλικία 14 ετών και να πάει μαθητευόμενος στον οικογενειακό τους γιατρό. Το 1814 μετά από έναν τσακωμό θα εγκαταλείψει τη μαθητεία του, για να σπουδάσει στο Νοσοκομείο Γκάυ ως βοηθός χειρουργού το 1815.
Το πρώτο του ποίημα ” Imitation of Spencer “, θα σηματοδοτήσει το πάθος του για την ποίηση, ο Κιτς είναι πλέον σε ηλικία 18 ετών. Μία ευτυχής συγκυρία στη ζωή του, είναι η γνωριμία με τον εκδότη Λη Χάντ.
Αυτός θα τον φέρει σε επαφή με μεγάλες προσωπικότητες της εποχής, όπως ο Σέλλευ

Τζον Κητς - 'Οταν φοβάμαι.Η Μοναξιά και ο πρώτος έρωτας

Σε ηλικία 20 ετών δημοσιεύτηκε το πρώτο του έργο, το σονέτο ” Ω Μοναξιά “, στην Κυριακάτικη  εφημερίδα The Examiner, στις 5 Μαΐου του 1816 και το 1817 θα κυκλοφορήσει η πρώτη συλλογή ποιημάτων του.
Ο Μεγάλος έρωτας της ζωής του ήταν η Φάνυ Μπράουν, που υπήρξαν αρραβωνιασμένοι, αλλά δεν την παντρεύτηκε ποτέ εξαιτίας των οικονομικών του προβλημάτων. Ο Τζων Κητς και η Φάνυ, συναντήθηκαν για πρώτη φορά το Νοέμβριο Του 1818, όταν η κοπέλα ήταν 18 ετών. Η Φάνυ ήταν ντροπαλή και σε άσχημη οικονομική κατάσταση και σταδιακά άρχισε να μιαίνει τη ζωή του.
” Δεν μπορώ να υπάρξω χωρίς εσένα. Η ζωή μου σταματά στην στιγμή, που θα σε ξαναδώ. Δεν βλέπω πέρα από αυτό. Με έχεις απορροφήσει “
Ερωτικό γράμμα του ποιητή στη Φάνυ.

Η λατρεία του θανάτου

Στις 3 Φεβρουαρίου του 1820 ο Κητς παρουσίασε πνευμονικές αιμορραγίες και όπως κατάλαβε και ο ίδιος, αυτό ήταν προμήνυμα του θανάτου του. Οι γιατροί του συνέστησαν ως τελευταία ελπίδα για την ζωή του ένα ταξίδι στην Ιταλία. Με την οικονομική βοήθεια των εκδοτών του, πήγε τελικά μαζί με έναν νεαρό καλλιτέχνη τον Τζόζεφ Σέβερν. Μετά από συνεχείς αιμορραγίες πέθανε στις 23 Φεβρουαρίου του 1821 στα χέρια του Τζόζεφ. Σε μία στιγμή με πνευματική διαύγεια ο Κιτς τον ρώτησε: ” Έχεις δει ποτέ κάποιον να πεθαίνει; Καλά τότε σε λυπάμαι φτωχέ Σέβερν. Τώρα θα πρέπει να το συνηθίσεις, αλλά δεν θα διαρκέσει πολύ. “Οι τελευταίες του λέξεις σε απόλυτη ηρεμία ήταν..” Σέβερν, σήκωσε με. Πεθαίνω. Θα πεθάνω εύκολα. Μη φοβάσαι, μείνε δίπλα μου και δόξα τω Θεώ, έρχεται “. Τζον Κητς – ‘Οταν φοβάμαι.
Ρομαντικός θρήνος και συντριβή για την απώλεια
Αμέσως μετά την απώλεια του αγαπημένου της και για το υπόλοιπο της ζωής της, η Φάνυ επαναλάμβανε κάθε βράδυ το ίδιο συγκινητικό τελετουργικό. Περπατούσε στους ανθισμένους κήπους και στα καταπράσινα λιβάδια, όπου άλλοτε βάδιζαν μαζί με τον Κήτς και απήγγειλε τα ποιήματα που της είχε γράψει, με τα μάτια της πάντοτε βουρκωμένα.
Τ’ όμορφο πράγμα είναι χαρά παντοτινή.
Πότε μηδαμινή δεν τ’ απόμεινε μοίρα
Μα για μας θα παρέχει
Ήσυχο δώμα  πάντοτε και ύπνο που θα έχει πλήθος γαλήνια όνειρα, ανάσα και υγεία.
Τζον Κήτς Ενδυμίων βιβλίο πρώτο ( απόσπασμα).
Τα γνωστότερα ποιήματα του είναι ο Ενδυμίων, η ωραία χωρίς οίκτο, ωδή στην μελαγχολία, ωδή σ’ ένα αηδόνι, ωδή σε μία ελληνική Υδρία, ωδή στην ψυχή, η παραμονή της Αγίας Αγνής, ο Υπερίων.
Ο Τζων Κήτς υπήρξε ένας από τους πιο αγαπητούς και πιο αξιοθαύμαστους ποιητές της Αγγλίας. Οι Ωδές του, τα σονέτα και τα αφηγηματικά του ποιήματα συχνά βρίσκουν θέση στις σύγχρονες ανθολογίες Αγγλικήςποίησης και συνεχίζουν να είναι δημοφιλή. Η εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος έγραψε για την ποίηση του τα εξής…
Τζον Κητς - 'Οταν φοβάμαι.

Η δύναμη της εσωτερικής φωνής

Η ποίηση του Κιτς στις καλύτερες της στιγμές, μεταδίδει μία άμεση, ζωγραφική σχεδόν εντύπωση του πράγματος ή της κατάστασης που περιγράφει. Αυτό είναι συνέπεια της θεωρίας του για τη χαμαιλεοντική φύση του ποιητή, ο οποίος ιδιοποιείται τον χαρακτήρα κάθε βιώματος, χωρίς να επιτρέπει στο βαθύτερο του εγώ να επεμβαίνει στη μετάδοση αυτού που αισθάνεται.
Η αλληλογραφία του αποκαλύπτει μία εκπληκτικά ώριμη  στάση απέναντι στην ζωή και την τέχνη, φανερώνει με ελάχιστες εξαιρέσεις, ένα πρόσωπο  αξιαγάπητο, ακριβώς επειδή η ισορροπία που έχει κατορθώσει ήταν το αποτέλεσμα μίας νίκης πάνω στην εσωτερική βιαιότητα της ιδιοσυγκρασίας του. Η επίδραση πάνω σε άλλους ποιητές ήταν σημαντική τον 19ο αιώνα και συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Τζον Κητς – ‘Οταν φοβάμαι.
” Η ποίηση πρέπει να εκπλήττει με κάποια  λεπτή υπερβολή και όχι  με το ασυνήθιστο. Πρέπει να δημιουργεί στον αναγνώστη την εντύπωση ότι είναι η έκφραση των δικών του υψηλών σκέψεων, που θα πρέπει να μοιάζουν περισσότερο με ανάμνηση “.
Τζων Κητς.
Share.

About Author

Γεννημένος εν έτει 1969, στην Κέρκυρα, νησί ενός ανεκπλήρωτου νόστου. Επτάχρονος μετανάστης, εγκαταστάθηκε ακουσίως στην Πάτρα, διέπρεψε ως μαθητής Κλασσικού Λυκείου, και αποφοιτήσας, σπούδασε νεοελληνική Λογοτεχνία στα Ιωάννινα. Αγάπησε τα παιδιά των άλλων, μοιράστηκε μαζί τους την αγάπη της γλώσσας, και δεν έπαψε ν’ αναζητά όσους παρέμειναν παιδιά. Η ζωή του σχοινοβατεί ακατάπαυστα πάνω στο στίχο του Μίλτου Σαχτούρη: «Εγώ κληρονόμος πουλιών πρέπει έστω και με σπασμένα φτερά να πετάω».

Leave A Reply

Contact Us