Ο χρόνος τον δικαίωσε και σήμερα τιμάται ως μεγαλοφυΐα που συγκαταλέγεται στους μεγαλύτερους ποιητές παγκοσμίως

«Το Υψηλό παραμένει κατ’ ανάγκη σκοτεινό για τους Αδύναμους ανθρώπους. Αυτό που μπορεί να είναι σαφές για έναν ηλίθιο, δεν είναι άξιο της προσοχής μου.»

Ζωγράφος, χαράκτης, εικονογράφος, μυστικιστής και οραματιστής και ένας από τους σημαντικότερους Άγγλους ποιητές, ο Ουίλιαμ Μπλέικ γεννιέται στο Λονδίνο στις 28 Νοεμβρίου 1757. Στην εποχή του θεωρήθηκε παράφρων εξαιτίας της εκκεντρικότητάς του. Ο χρόνος τον δικαίωσε και σήμερα τιμάται ως μεγαλοφυΐα,που συγκαταλέγεται στους μεγαλύτερους ποιητές παγκοσμίως.

Ο Μπλέικ ήταν μόλις δέκα ετών όταν ομολόγησε στην οικογένειά του ότι βυθιζόταν σε εκστατικά οράματα. Η οικογένειά του, αξιοσέβαστοι έμποροι, κατάλαβαν νωρίς πως το παιδί τους διέθετε έντονη καλλιτεχνική κλίση και του επέτρεψαν να αρχίσει να παρακολουθεί μαθήματα σε σχολή ζωγραφικούσχεδίου, εγκαταλείποντας το συμβατικό σχολείο. Ήταν μόλις 12 ετών όταν άρχισε να γράφει ποιήματα, ενώ παράλληλα μαθήτευσε για επτά χρόνια δίπλα στον χαράκτη James Basire. Το 1779 αποφασίζει να μαθητεύσει και στη σχολή ζωγραφικής της Βασιλικής Ακαδημίας, ενώ  ένα χρόνο αργότερα παρουσιάστηκε δημόσια ένα υδατογράφημα του Μπλέικ, στην ετήσια έκθεση της Ακαδημίας.

Ο Ελοχίμ δημιουργώντας τον Αδάμ 1795, Τate Britain

The Song of Los, στη συλλογή της Βιβλιοθήκης του Κογκρέσσου.

Η αφετηρία

Το 1782 ο Μπλέικ γνωρίστηκε με τον John Flaxman, τον προστάτη του στις τέχνες, ενώ παντρεύεται την Catherine Boucher, ένα φτωχό και αναλφάβητο κορίτσι, την οποία ο Μπλέικ θα εκπαίδευε, όχι μόνο στη γραφή και την ανάγνωση, αλλά και στη χαρακτική τέχνη. Αποκτά έναν ακόμα μεγάλο θαυμαστή και υποστηρικτή, τον George Cumberland έναν από τους ιδρυτές της Εθνικής Πινακοθήκης του Λονδίνου.

Η Τίγρη, ποίημα του Μπλέηκ και παράδειγμα της μεθόδου εκτύπωσης που επινόησε.

«…είναι αποκαλυπτικά όχι μόνο της ιδιοφυΐας του, αλλά και των επιδράσεών του από τη λυρική ποίηση της Ελισαβετιανής εποχής, από το Σαιξπήρειο δράμα, από το Γοτθικό ύφος, από τον Οσσιανό, από τη δίχως ρίμες “Ωδή προς την Εσπέρα” του Κόλινς και από την υψηλή ρητορική του καιρού του», γράφει ο κριτικός Ρόμπερτ ΣίλιμανΧίλιερ για την πρώτη συλλογή ποιημάτων του Ουίλιαμ Μπλέικ, Poetical Sketches.

Ενώ έχει με τον αδερφό του κατάστημαειδών σχεδίου και ζωγραφικής, έρχεται σε επαφή με τον κύκλο της αγγλικήςδιανόησης και παρακολουθεί τα παγκόσμια κοινωνικοπολιτικά ρεύματα,όπως η αμερικανική και η γαλλικήΕπανάσταση, όπως και ιδέες πρωτοποριακές,  σχεδόν ανήκουστες στην εποχή του, σχετικά με τη σεξουαλική ισότητα των δύο φύλων και το θεσμό του γάμου. Ο Μπλέικ καταδίκαζε ανοιχτά την επιβεβλημένηαγνότητα της γυναίκας και τον προκαθορισμένο γάμο.

Παράλληλα, υιοθέτησε μια πρωτότυπητεχνική εκτύπωσης, συνδυάζοντας την ιδιότητα του χαράκτη και ζωγράφου με αυτή του ποιητή. Η μέθοδος αυτή ονομάστηκε από τον Μπλέικ Πεφωτισμένη εκτύπωση (Illuminated printing) και συχνά τα έργα αυτής της μορφής αναφέρονται και ως Πεφωτισμένα βιβλία.

Ο Μπλέικ χρησιμοποίησε τη «φωτισμένη» εκτύπωση για όλα του τα έργα, από τη στιγμή που την επινόησε. Κάθε ένα από τα «φωτισμένα» βιβλία του αποτελούσε ένα μοναδικό έργο τέχνης. Ο Μπλέικ θεωρούσε ότι η αυτόνομη δημοσίευση των βιβλίων θα μπορούσε να ελευθερώσει τον καλλιτέχνη από την τυραννία της λογοκρισίας από την εκκλησία και το κράτος, ενώ έλεγε πως του την αποκάλυψε ο νεκρός αδελφός του Ρόμπερτ, όταν πρόβαλε μπροστά του σε ένα νυχτερινό όραμα.

Το σώμα του Άβελ ανακαλύπτεται από τον Αδάμ και την Εύα, 1825, Tate Britain

Το πολυσύνθετο ταλέντο του

Χαρακτικά και ποιήματα με την εξέλιξη των θεμάτων του καθορίζουν τη σπουδαιότητα του έργου του. Είναι η περίοδος που εκδίδει έργα όπως Το βιβλίο του Ούριζεν (1794), Ευρώπη: μία προφητεία (1794), Το Τραγούδι του Λος (1795) και Το βιβλίο του Λος (1795). Παράλληλα με αυτά τα έργα, σημαντικός καρπός της ιδιαίτερα δημιουργικής του παραμονής στο Λάμπεθ ήταν και Οι Γάμοι του Ουρανού και της Κόλασης (1790-1793). Λίγο μετά το 1800 συλλαμβάνεται με αστήρικτες κατηγορίες πως σε καιρό πολέμου ενεργούσε ενάντια στη χώρα του. Είναι γεγονός πως ο Ουίλιαμ Μπλέικ ήταν πολέμιος των αξιών που πρέσβευε η Βρετανική Αυτοκρατορία, κάτι που αποτύπωσε σαφώς και στα ποιήματά του, ωστόσο ποτέ δεν προέβη σε ενέργειες κατά της εξουσίας. Ήταν η περιρρέουσα κατάσταση της εποχής αυτή που δημιουργούσε ένα περιβάλλον χλεύης και καχυποψίας για το έργο του.

Την περίοδο 1809 έως 1815 ολοκλήρωσε το τελευταίο και μακροσκελές προφητικό του βιβλίο, την Ιερουσαλήμ, ενώ μετά την ολοκλήρωσή της ο Μπλέικ έγραψε ελάχιστη ποίηση, αλλά αφοσιώθηκε στη ζωγραφική και τη χαρακτική. Ο Μπλέικ παρέμεινε μέχρι το τέλος της ζωής του ακμαίος και ιδιαίτερα οξυδερκής, φιλομαθής και ανήσυχος. Προσπάθησε να μάθει ιταλικά με σκοπό να διαβάσει Δάντη. Σχεδίαζε επίσης να εικονογραφήσει τη Θεία Κωμωδία, έργο που ξεκίνησε περίπου το 1825, αλλά δεν πρόλαβε να ολοκληρώσει. Πέθανε τον Αύγουστο του 1827.

Η μυθολογία του

Το εξαιρετικά πολύπλοκο προσωπικό μυθολογικό του σύστημα εκλαμβάνονταν από την πλειοψηφία ως δείγμα παραφροσύνης του ποιητή. Σήμερα αναγνωρίζεται ως ο αυθεντικότερος και πιο εκλεκτός από τους ρομαντικούς ποιητές και θεωρείται μια από τις σημαντικότερες μορφές της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

Isaac Newton, 1795

Oberon, Titania and Puck with Fairies Dancing, 1786

The Lovers Whirlwind, 1824 – 1827

Τρία ποιήματα του Ουίλιαμ Μπλέικ

Ο κήπος του Έρωτα

Στον κήπο του Έρωτα πήγα,
Και είδα εκείνο που δεν είχα ξαναδεί:
Ένα Ξωκλήσι είχε χτιστεί καταμεσής,
Εκεί που έπαιζα συχνά πάνω στη χλόη.

Και στο Ξωκλήσι οι πόρτες ήτανε κλειστές,
Και «Απαγορεύεται» έγραφε πάνω από την πύλη•
Κι έτσι επέστρεψα στου Έρωτα τον Κήπο
Που είχε πολλά υπέροχα λουλούδια,

Και τον βρήκα κατάμεστο από μνήματα
Και ταφόπλακες εκεί που περίμενα λουλούδια•
Και Ιερείς με μαύρα ράσα περπατούσαν,
Και έδεναν τους πόθους μου και τις χαρές μ’ αγκάθια.

Αιωνιότητα

Όποιος για τον εαυτό του την χαρά κρατάει
Την φτερωμένη τη ζωή καταργεί,
Μα όποιος φιλάει την χαρά όταν πετάει
Ζει στης Αιωνιότητας την αυγή.

Τραγούδι

Τι όμορφα τριγύριζα χωράφι το χωράφι
και ένιωθα ολάκερη τη θερινή τη δόξα,
μέχρι που εγώ ο πρίγκιπας του έρωτα τον είδα
‘κείνον που σύρθηκε όμορφα μέσα στις ηλιαχτίδες.

Όλα τα κρίνα μου ‘πλεξε να βάλω στα μαλλιά
και ρόδα κατακόκκινα να έχω για στεφάνι,
στους κήπους του με τράβηξε στην τόση ομορφιά
που όλες οι χρυσές χαρές ανθίζουν το κοτσάνι.

Του Μάη οι γλυκοδροσιές νότισαν τα φτερά μου
κι ο Φοίβος φλόγισε μ’ ορμή την όμορφη φωνή μου,
στα ξαφνικά με έπιασε με δίχτυ μεταξένιο
και σε κλουβί με έκλεισε χρυσό μαλαματένιο.

Απ’ έξω εκείνος κάθεται, του αρέσει να μ’ ακούει
κι ύστερα με χαμόγελο στα χέρια του με παίζει,
μ’ ανοίγει το χρυσό φτερό που τώρα δεν πετάει,
η λευτεριά μου χάθηκε κι εκείνος το γλεντάει.

Από την ανθολογία 16 ποιήματα, σε μετάφραση Γιάννη Λειβαδά, που  κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κουκούτσι.

σχετικοί σύνδεσμοι: 

https://www.epimithio.gr/dimiourgikos-logos/giorgos-kozias-to-tragoudi-tis-seirinas/2019/

Φραντς Κάφκα: «Όποιος βλέπει την ομορφιά, δε γερνά»

Share.

About Author

Γεννημένος εν έτει 1969, στην Κέρκυρα, νησί ενός ανεκπλήρωτου νόστου. Επτάχρονος μετανάστης, εγκαταστάθηκε ακουσίως στην Πάτρα, διέπρεψε ως μαθητής Κλασσικού Λυκείου, και αποφοιτήσας, σπούδασε νεοελληνική Λογοτεχνία στα Ιωάννινα. Αγάπησε τα παιδιά των άλλων, μοιράστηκε μαζί τους την αγάπη της γλώσσας, και δεν έπαψε ν’ αναζητά όσους παρέμειναν παιδιά. Η ζωή του σχοινοβατεί ακατάπαυστα πάνω στο στίχο του Μίλτου Σαχτούρη: «Εγώ κληρονόμος πουλιών πρέπει έστω και με σπασμένα φτερά να πετάω».

Leave A Reply