Αποτέλεσμα εικόνας για φωτογραφίες Ιθάκη κόμικς

 Η «Ιθάκη”, σε κόμικς, ήταν πατάτα;

Γιάννης Δημογιάννης

ithaki1

Τα κόμικς στα βαθιά νερά…

Το να επιχειρήσεις να αποδώσεις ένα εμβληματικό ποίημα σαν την «Ιθάκη» του Κ, Καβάφη, σε κάποια άλλη μορφή τέχνης συνιστά από μόνο του ένα σύνθετο και απαιτητικό εγχείρημα.

Το θέμα είναι τι θα σου προκύψει αν επιμείνεις. Και κυρίως, αν επιμείνεις ντε και καλά η μεταφορά να γίνει και μάλιστα στη συχνότητα του animation ή του κόμικ. Τότε απλά μπορείς και να φας χοντρό πακέτο. Όπως συνέβη, καλή ώρα, και στο συγκεκριμένο φιλόδοξο κόμικ – animation. Η μεταφορά, μάλιστα, έγινε και σε εικονογραφημένη μορφή, αλλά και σε animation video. Σχετικά με την τελευταία, δε, δανείστηκε ακόμη και την αφήγηση του Σκωτσέζου σταρ, Σον Κόνερι, προκειμένου να μπουστάρει το όλο project. Χωρίς και πάλι να πετύχει κάτι ιδιαίτερο.

Οι λόγοι που προέκυψε αυτό το ναυάγιο είναι πάμπολλοι. Και πρώτα, αυτοί που αφορούν το ίδιο το φιλοσοφικό και νοηματικό περιβάλλον του ποιήματος. Γιατί, όπως καταλαβαίνουμε, είναι σχεδόν ανέφικτη η μεταφορά μίας βιβλιοθήκης στις λιγοστές και αποσπασματικές εικόνες ενός κόμικ. Και αυτό είναι το προφανές. Τα κουτάκια ενός κόμικ πρέπει να προσέξεις πολύ πόσα χωρούν. Αλλά πάνω απ’ όλα τι πρέπει να χωρέσουν; Ιδίως από έναν οικουμενικό μύθο με σχεδόν Συμπαντικές διαστάσεις.

Ο μέγας μόδιστρος του μοντάζ

Για να πάμε μετά στα πιο ζόρικα, τα πιο απαιτητικά θέματα. Αρχικά, ας δεχτούμε πως ο Καβάφης κατέφυγε αριστοτεχνικά στα ποιήματά του, ιδίως στην Ιθάκη, στην τέχνη του μοντάζ. Σε αυτήν ήταν απλά μεγάλος τεχνίτης. Ήξερε σαν άψογος μοντέρ τι πρέπει να κόψει και να ράψει. Εντόπιζε το θέμα, ξεχώριζε την ουσία, διέκρινε τα δευτερεύοντα. Οριοθετούσε το σκηνικό, τους πρωταγωνιστές, την πλοκή, τους κομπάρσους. Κι ύστερα, έκοβε απλά τα περιττά. Δοκίμαζε τη μεγέθυνση ή τη σμίκρυνση. Την σπάνια τέχνη της αφαίρεσης.

Η αλήθεια είναι πως το κόμικ – Ιθάκη ακολούθησε χοντρικά την ίδια τεχνική: το μοντάζ. Όχι όμως και τόσο εύστοχα, αν κρίνουμε από το αποτέλεσμα … Και αυτό, όχι γιατί δεν παρουσίασε τις ιδέες. Αλλά γιατί πάνω απ’ όλα, δεν απέδωσε τη φωνή, την ατμόσφαιρα, τη συνομιλία του Καβάφη με τον καθέναν μας, αλλά και τον εαυτό του.

Εδώ, βέβαια, το κόμικ θα μπορούσε να καταφύγει σε μία θρυλική του επινόηση. Θα μπορούσε να βάλει τα λόγια της εσωτερικής συνομιλίας, σε σύννεφα. Όπως συμβαίνει, όταν ένας κομιστικός ήρωας συνομιλεί με τον εαυτό του. Και εμείς διαβάζουμε τις κρυφές του σκέψεις, μέσα σε συννεφάκια! Εκεί, εξάλλου, που υπάρχουν οι βουβές σκέψεις: στα σύννεφα. Αλλά και πάλι, την τεχνική αυτή δεν την είδαμε εδώ.

Οι φωνές και τα σύννεφα

Τα σύννεφα θα μπορούσαν π.χ να χρησιμοποιηθούν εκεί όπου κορυφώνεται η αποστροφή προς τον αναγνώστη, στα σημεία δηλαδή της αφήγησης που αγγίζουν τις δραματικές πτυχές των ανθρώπινων εσωτερικών συγκρούσεων και διχασμού: όταν μιλά σε β’ πρόσωπο, για τέρατα, φόβους, ταξίδια και ηδονές.

Με αυτό το δεδομένο, οι αποστροφές του ποιητή έχασαν σε βάθος. Στερήθηκαν το συμβολισμό και την υπαρξιακή ένταση. Έχασαν το ύφος, το ιδιαίτερο χρώμα τους.

Η διαφορά στο λόγο είναι τεράστια. Από τη μία, ακούς την εσωτερική φωνή, σε β’ πρόσωπο: “Σαν πας στον πηγαιμό για την Ιθάκη, να εύχεσαι να είναι μακρύς ο δρόμος”. Νιώθεις τις εσωτερικές εντάσεις, τις προσδοκίες, τις απορίες, τις διαψεύσεις, το διχασμό. Την τραγική αγωνία της ανθρώπινης περιπέτειας.

Πώς θα σου ακουγόταν όμως, αν το άκουγες με άλλο τρόπο; Με την μορφή της συνομιλίας, πχ: “Ε, Οδυσσέα, και πού είσαι; Να εύχεσαι να πας αργά, να κρατήσει το ταξίδι!”… Ή και με τη μορφή μίας διήγησης περιγραφής, του τύπου: «Σαν πήγε στον πηγαιμό για την Ιθάκη, ο Οδυσσέας ευχήθηκε να είναι μακρύς ο δρόμος». Το δεύτερο δε θα ταίριαζε, το λιγότερο, με παιδικό παραμύθι; Σαν ένας παραμυθάς, ένας παππούς να απευθυνόταν σε παιδί; Δε θα έχανε τη φιλοσοφικές του προεκτάσεις;

Η απορία είχε προβλέψιμη απάντηση. Ο Καβάφης μιλά αποκλειστικά και μόνο σε β’ πρόσωπο: «σαν πας, να εύχεσαι, να ζήσεις,, μη φοβηθείς κτλ», γιατί μόνο με αυτή τη φωνή, μπορεί να αποδοθεί η φιλοσοφική δυναμική του ποιήματος.

Η βάρκα έμπασε νερά

Η αποτυχία όμως φάνηκε και αλλού. Δεν υπήρχε ένταση στις εικόνες, δράση, αισθητική φόρτιση. Ακόμη και έμφαση στην εικονική υπερβολή. Δεν τονίστηκαν οι εσωτερικές ή εξωτερικές εντάσεις. Απουσίασε η έκπληξη. Κατά συνέπεια, εδώ η απεικόνιση εκτυλίσσεται επίπεδα, δίχως διακυμάνσεις. Όπως θα ταίριαζε σε παιδικά εικονογραφημένα και όχι στις έντεχνες εκδοχές των αφηγηματικών κόμικς.

Επίσης, απουσίαζε παντελώς το ειρωνικό στοιχείο (βλ. χιούμορ), παρά το γεγονός πως η κομίστικη αφήγηση επιδέχεται παρόμοιες πλάγιες ματιές. Ιδιαιτέρως στις περιγραφές ευχάριστων εμπειριών, αναμνήσεων – (αγορά, ηδονές κτλ). Άρα, απενεργοποιήθηκε κάθε πλάγια ματιά.

Σαρκάζοντας, πάντως, ως προς τις λεπτομέρειες, ο Οδυσσέας δεν τυφλώθηκε στη μάχη με τα τέρατα. Θα ήταν άστοχη απλοποίηση στην Καβαφική μυθολογία.

Αποτέλεσμα εικόνας για φωτογραφίες Ιθάκη κόμικς

σχετικοί σύνδεσμοι: https://www.koutipandoras.gr/article/h-ioakh-toy-kabafh-se-ena-yperoxo-komik-fwto

https://www.alfavita.gr/koinonia/178746_poiima-toy-kabafi-ithaki-se-ena-ekpliktiko-komik

Share.

About Author

Γεννημένος εν έτει 1969, στην Κέρκυρα, νησί ενός ανεκπλήρωτου νόστου. Επτάχρονος μετανάστης, εγκαταστάθηκε ακουσίως στην Πάτρα, διέπρεψε ως μαθητής Κλασσικού Λυκείου, και αποφοιτήσας, σπούδασε νεοελληνική Λογοτεχνία στα Ιωάννινα. Αγάπησε τα παιδιά των άλλων, μοιράστηκε μαζί τους την αγάπη της γλώσσας, και δεν έπαψε ν’ αναζητά όσους παρέμειναν παιδιά. Η ζωή του σχοινοβατεί ακατάπαυστα πάνω στο στίχο του Μίλτου Σαχτούρη: «Εγώ κληρονόμος πουλιών πρέπει έστω και με σπασμένα φτερά να πετάω».

Leave A Reply